Kraje skandynawskie to wzór do naśladowania w zakresie ochrony środowiska. Dania, Szwecja, Norwegia i Finlandia przodują we wszystkich rankingach uwzględniających takie czynniki jak stan czystości wód i powietrza, stopień wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, poziom emisji gazów cieplarnianych oraz zakres świadomości ekologicznej w społeczeństwie. Jest to wynik wieloletnich zabiegów rządów tych państw oraz wprowadzania modelu rozwoju opartego na inteligentnych inwestycjach.

 
Środowisko naturalne, a właściwie jego ochrona, odgrywają istotny element w podejmowaniu decyzji politycznych i gospodarczych w tych krajach. Reszta Europy może uczyć się od Skandynawii jak zmieniać podejście do życia i zacząć oszczędzać zasoby naturalne, które jeszcze pozostały.
Znaczącym elementem w polityce proekologicznej jest poparcie ze strony biznesu. Ograniczenie zużycia energii przy utrzymaniu tendencji wzrostowej w gospodarce jest możliwe tylko wtedy, gdy silne lobby biznesowe uwzględni inwestycje proekologiczne. Zyski z takich inwestycji są widoczne dopiero po kilku, a nawet kilkunastu latach.

 
W Skandynawii wyzwaniem docelowym jest przejście do gospodarki niezależnej od paliw kopalnych. Prognozuje się, że nie jest to możliwe w przeciągu najbliższych 30 lat. Jednak biorąc pod uwagę skalę globalną, już dziś trzeba myśleć i działać w tym kierunku. Jest to wyzwanie dla całej Europy, które oznacza też zmniejszenie uzależnienia od producentów gazu i ropy naftowej. Jak ważna jest samowystarczalność energetyczna mieliśmy okazję przekonać się ostatnio, gdy cała Europa poczuła skutki konfliktu gazowego pomiędzy Rosją a Ukrainą.

 
Dania to przykład kraju samowystarczalnego energetycznie. Jest wielkim eksporterem energii czystej i jej nośników. Przez ostanie dziesięciolecia Dania zyskała pozycję kraju przodującego w produkcji energii wiatrowej. Turbiny wiatrowe stały się nieodzownym elementem krajobrazu. Całe kompleksy turbin wiatrowych powstają na duńskich wodach. Największy zespół turbin znajduje się przy wejściu do portu w Kopenhadze i niedaleko Esbjerg na południu Jutlandii. Dania czerpie energię nie tylko z wiatru, ale także wykorzystuje zasoby słoneczne. Na wyspie Aero powstaje największy kompleks ogniw słonecznych na świecie. Wysoka świadomość ekologiczna w społeczeństwie przejawia się wzrostem zainteresowania budownictwem ekologicznym. Powstaje coraz więcej wiosek ekologicznych, gdzie domy budowane są z materiałów z odzysku i zbiera się wodę deszczową.

Badania pokazują, że zużycie wody w Danii spadło o 40 procent w  okresie ostatnich dziesięciu lat.  Spada także zużycie energii. Przyczyną tego są coraz bardziej wyśrubowane standardy energetyczne dla budownictwa mieszkaniowego. Bardziej opłaca się zainwestować w materiały izolacyjne i w ten sposób zaoszczędzić na energii cieplnej i elektrycznej.

 
Szwecję możemy stawiać jako przykład kraju, gdzie stosuje się zasadę zero waste economy, co powoduje, że właśnie odpady stają się surowcem. Rocznie przywozi się do Szwecji ponad 200 tysięcy ton odpadów, głównie z Norwegii, Danii i Niemiec. Importerami są szwedzkie spółki energetyczne. Od 2002 roku, gdy zaczął  w Szwecji obowiązywać zakaz składowania na wysypiskach odpadów, które mogą podlegać termicznej utylizacji, nastąpił dynamiczny rozwój sieci ciepłowniczych opartych na spalaniu odpadów.

 
Skandynawia pokazuje, że ochrona środowiska to także przemysł , na którym można zarobić. Szwecja jest jednym z czołowych eksporterów technologii i urządzeń stosowanych w ochronie środowiska. Roczne dochody z eksportu sięgają rzędu 11 miliardów złotych. Istnieje około 700 wysoko wyspecjalizowanych firm w tej branży, natomiast około 90 tysięcy osób znajduje zatrudnienie. Roczne obroty w tym sektorze są wyższe niż w branży samochodowej, która jest uważana za czołową gałąź przemysłu szwedzkiego.

 
Połączenie wiedzy i kapitału ludzkiego oraz konsekwentnie realizowana polityka proekologiczna pozwoliły stworzyć w Skandynawii namiastkę raju. Potwierdzeniem tego faktu mogą być wyniki ostatnich sondaży, które pokazują, że młodzi Duńczycy są najszczęśliwsi wśród swoich rówieśników w Europie.

LITERATURA:
1. E. Bendyk, Kurs pod wiatr, Polityka nr 20, 17 maja 2008 r.
2. Szwecja: energia ze spalania, www.ekoportal.eu
3. Szwedzka specjalność eksportowa: przemysł ochrony środowiska, www.biolog.pl

dr Katarzyna Świerk, Zakład Inżynierii Środowiska Wydział Chemii Uniwersytet Gdański